ریشه مشکلات بزرگترین پروژه پالایشگاهی کشور چیست؟

به نقل از فارس _ در بازدید ماه گذشته (۶ بهمن)، معاون اول رئیس جمهور از پروژه در دست ساخت پالایشگاه میعانات گازی ستاره خلیج فارس، وزیر نفت با تاکید بر اینکه کمبود مالی مهمترین دغدغه پیشرفت این پالایشگاه است، گفت: اختصاص ۶۵۰ میلیون یورو از محل صندوق توسعه ملی به پالایشگاه ستاره خلیج فارس می تواند همه مشکلات اجرایی آن را برطرف کند. حال سوال اینجاست که با این میزان تخصیص منابع دیگر مشکلی بر سر راه اجرای این پروژه بزرگ ملی وجود خواهد داشت یا نه، به عبارت دقیق‌تر آیا مهمترین دلیل کندی اجرای پروژه پالایشگاه ستاره خلیج فارس، تامین مالی است یا خیر؟ مراحل شکل گیری و تکمیل پروژه پالایشگاه ستاره خلیج فارس از آغاز تاکنون از سال ۱۳۸۶ عملیات اجرایی پروژه آغاز شد و پیمانکاران اولیه این طرح، استم پروجتی ایتالیا (پیمانکار اصلی)، گلدن گروپ (مجموعه سرمایه گذاران ایرانی مقیم آلمان که مسئول خرید کل تجهیزات بود)، بینا و تهران جنوب بودند. پس از گذشت یکسال از شروع عملیات اجرایی و به دلیل مشکلات فراوان، دو شرکت خارجی از ادامه پروژه انصراف دادند و جریمه بالایی را از کارفرما دریافت کردند.

پس از این اتفاق، تکمیل روند اجرایی به دو شرکت ایرانی بینا و تهران جنوب واگذار شد. تا سال ۱۳۸۹ فرآیند ساخت این پالایشگاه به کندی پیش می‌رفت به طوری که تا پایان آن سال، پیشرفت فیزیکی این طرح به ۲۳ درصد رسید. پس از این چالش‌ها، پیمانکاری پروژه به قرارگاه خاتم الانبیا (شرکت فرا دست انرژی فلات به نمایندگی از طرف این قرارگاه) سپرده شد و تاکنون نیز در اختیار همین مجموعه است. طبق برنامه اولیه قرار بود تمامی فازهای این پروژه تا سال ۱۳۹۰ به اتمام برسد ولی پس از گذشت ۷٫۵ سال از شروع طرح پالایشگاه ستاره خلیج فارس، پیشرفت فیزیکی این طرح تا تا دی ماه امسال به ۸۱ درصد رسیده است. در نمودار زیر درصد پیشرفت این پروژه بر حسب زمان نشان داده شده است. همانطور که دیده می شود در سال ۱۳۹۱ برای اولین بار برنامه پیشرفت پروژه تصحیح و مقرر شده است که تا پایان سال ۱۳۹۳ به اتمام برسد. در ابتدای سال ۱۳۹۲ برای بار دوم برنامه ساخت مجموعه اصلاح و قرار شد که زمان بهره برداری از کل مجموعه انتهای سال ۱۳۹۴ باشد. این در حالی است که روند واقعی پیشرفت پروژه از تمامی برنامه ها فاصله گرفته است و طبق گفته مسئولین شرکت نفت فاز اول پروژه ستاره خلیج فارس به شرط حل مشکلات، تا پایان سال ۱۳۹۴ وارد مدار خواهد شد.

13931203000052_PhotoL

مشکل اصلی ساخت پالایشگاه ستاره خلیچ فارس چیست؟ طی دو سال گذشته حجم وسیعی از تحلیل ها در مورد علل کند بودن عملیات ساخت این پروژه در بین مسئولین و رسانه ها مانند اظهارات اشاره شده وزیر نفت در ابتدای این یادداشت، مطرح شده است که عموماً ناظر بر بحث‌های تامین مالی بوده است. این در حالی است که بررسی های صورت گرفته نشان می دهدظ مشکلات و ضعف های مدیریتی این پروژه از زمان شروع اجرای این پروژه تاکنون سهم بالاتری نسبت به مشکلات تامین مالی داشته است. مهمترین رئوس مشکلات حوزه مدیریتی این پروژه عبارتند از: ۱٫ تغییرات مختلف مدیریتی ۲٫ عدم توان مدیریتی کافی از سوی پیمانکار برای پیشبرد همه بخش‌های طرح ۳٫ تجربه ناکافی و عدم پیگیری جدی و مورد نیاز توسط هیئت مدیره و مدیران عامل این مگا پروژه  بخش زیادی از مشکلات اساسی در روند احداث پالایشگاه ستاره خلیج فارس از علل فوق ناشی شده است. به عنوان مثال، تغییرات مختلف مدیران باعث شده است که زمان انطباق مسئولان جدید با شرایط پروژه و عملکرد پیمانکاران طولانی شود. علاوه بر این، ضعف مدیران در نحوه کنترل پیشرفت پروژه، دخالت بیش از اندازه پیمانکار در برآورد وضعیت واقعی عملیات ساخت، درک ناصحیح کارفرما از هزینه های واقعی خرید و ساخت و عدم پیگیری جدی و قاطعیت کم کارفرما در برخورد با پیمانکاران ضعیف در بازه های مختلف همگی جزو نتایج تغییرات مدیریتی و ضعف مدیران پروژه پالایشگاه ستاره خلیج فارس است.

در بخش مربوط به مدیریت بخش های مختلف پروژه توسط پیمانکار نیز مسائل مهمی مطرح است که انحرافات فراوان پیمانکاران جزء (فرعی) از پیمانکار اصلی، عدم بررسی دقیق وضعیت پیمانکاران جزء در مورد پیشبرد عملیات بر اساس برنامه، نظارت سطحی بر کیفیت و بازدهی حجم بالای نیروی کار حاضر در کارگاه (حدود ۸۰۰۰ هزار نیروی کار در پروژه حضور دارند) از جمله مشکلات این بخش هستند. از سویی تجربه ناکافی هیئت مدیره و مدیران عامل در کنترل و مدیریت مگا پروژه ای مانند پالایشگاه ستاره خلیج فارس نیز تاثیر بسزایی بر روند عملیات ساخت داشته است، به طوری که گاهی روند تزریق مالی متناسب با نیازهای کار نبوده است. نحوه نامناسب تعامل با پیمانکار، عدم جدیت کافی در پیگیری دریافت منابع مالی مثل وام صندوق توسعه ملی نیز از جمله نتایج مشکلات مدیریتی در حوزه سهامداران و هیئت مدیره است. با عنایت به این که سهامداران این پروژه بخش های دولتی(شرکت ملی پالایش و پخش) و شبه دولتی(سازمان تامین اجتماعی و صندوق های بازنشستگی نفت) می باشند لذا به طور واضحی تمامی هزینه های انجام شده از محل بیت المال و سرمایه گذاریِ مردمی است که نگران تامین آینده خود و خانواده شان بوده اند. حال پاسخ مدیران به کند شدن بیش از اندازه ساخت پروژه و حضور پیمانکاران ضعیف و ناتوان که باعث هدر رفت منابع مالی و اقتصاد طرح می شود، چه خواهد بود؟ از سوی دیگر ، افراد و گروه هایی در کشور وجود دارند که به دلایل گوناگون (مثل قطع شدن درآمدهای باد آورده از محل واردات بنزین و گازوئیل) علاقه ای به ساخت چنین مجموعه ای ندارند و سؤال اینجا ست که مقامات مسئول در برخورد با کارشکنی‌های احتمالی این عده چه رویرکردی در پیش خواهند گرفت؟

پاسخ دهید

 

کلیه حقوق این وب سایت نزد پرتال مهندسان شیمی ایران محفوظ می باشد.
CopyRight © 2011-2019 , All Rights Reserved